Van Streek Post (8).

Drukwerkrolstempel Aalsmeer



1912

Zo’n honderd jaar geleden (1910) was het postverkeer in Nederland, en ook in Aalsmeer, dusdanig toegenomen dat door de PTT gezocht werd naar een snellere manier van ontwaarden van geplakte postzegels. Vooral het aantal te verzenden kranten en andere tijdschriften had een behoorlijke vlucht genomen. Los van de grote hoeveelheid tijd die het koste kan u zich wel voorstellen wat een rij met stempels hamerende postbeambte voor een enorme herrie zorgde.



Voor het verwerken van grote partijen werd het drukwerkrolstempel ingevoerd. Een drukwerkrolstempel was een rolvormig apparaat om post af te stempelen, waarmee meerdere frankeringen ineens konden worden afgestempeld. Op het ronde stempel dat werd ontwikkeld stond vijfmaal de af te drukken tekst. Deze tekst bestond uit de plaatsnaam en een afgekort jaartal in een cirkel. Verder waren op het stempel vijf lijnen aangebracht, waarvan alleen de buitenste twee doorliepen, de drie binnenste lijnen werden onderbroken door de opgenomen cirkelvormige gravures.
Het nieuwe stempel gaf een aanzienlijke tijdsbesparing.


1915

De gefrankeerde adresbanden, die nog op één vel zaten, konden zo met een enkelvoudige rolbeweging worden afgestempeld. Pas na die afstempeling werden de adresvellen verknipt tot afzonderlijke adresbandjes. Naast frankeerzegels mochten met dit rolstempel ook Spaarzegels van de Rijks Post Spaarbank onbruikbaar gemaakt worden.
De PTT had daar natuurlijk een echte dienstorder voor.
Rolstempel; Deze dient alleen  tot vernietiging van zegels op de stroken, door de krantendrukkerijen of door de krantenverzendkantoren aangeboden in hele vellen en bedrukt met adressen. De afstempeling heeft vooraf plaats. Hierdoor wordt vertraging ten postkantore bij de verzending van nieuwsbladen voorkomen en aan de pers en lezers een grote dienst bewezen.


1912

Het drukwerkrolstempel was een zelf inktend stempel. Op het stempel drukt, door eigen zwaarte, een inktrol. Door het stempel om te draaien en over de inktplaat te halen kon het stempel geïnkt worden. Te betalen tarief voor nieuwsbladen t/m het gewicht van 55 gram was een halve cent, tot 150 gram was het tarief één cent. Het grootste deel van de nieuwsbladen was onder de 55 gram, dat is ook goed terug te zien in de zegels die we vinden met dit stempel. Verreweg de meeste drukwerkrolstempels zijn gezet op de paarse halve cent cijferzegel van de emissie 1899 (NVPH nr.50).

1913 & 1914

Voornamelijk worden deze zegels afgeweekt/los van het bandje gevonden. Niet zo vaak zijn zegels op complete krantenbandjes of op fragmenten bewaard gebleven. Het vinden van hogere waarden dan de halve en de één cent zijn een nog grotere uitzondering. Dat gaat dan natuurlijk voor de verzamelaar een sport worden.

1912

Verder kunnen we ook op zoek naar het Kruisbandje met de frankering bij abonnement, aan abonnee geadresseerde. Deze bandjes hadden geen postzegel, alleen het stempel, daardoor zijn er na honderd jaar nog minder van bewaard gebleven.
Aalsmeer was één van de eerste plaatsen, 27-07-’12, waaraan het stempel werd uitgereikt.


1915

Landelijk onderscheiden we zeven typen van deze stempels. Het verschil in de stempels zit in de zogenaamde vultekens en de vorm daarvan. Aalsmeer had een type I stempel met één punt onderin. Zo zijn er ook typen met drie punten, een boogje, zonder vulteken enz. Inmiddels zijn er in Nederland ca. 740 verschillende stempels gevonden.
Naast de plaatsnaam Aalsmeer stond in het midden van het stempel ook het afgekorte jaartal.


1914

Van het stempel Aalsmeer zijn inmiddels de negen volgende varianten bekend; stempels zonder jaartal en de stempels, ’12, ’13, ’14, ’15, ’16, ’17, ’18, ’19.
Drukwerkrolstempels, een klein stempel van vijftien millimeter doorsnee, zijn makkelijk over het hoofd te zien. Het verzamelen van een streek en streekpost brengt dit soort “vergeten” stempels weer naar boven, toont maar weer eens aan hoe boeiend onze hobby is. Benieuwd of u, de lezer, misschien van dit soort stempels in uw verzameling heeft. Wie weet? Misschien wel van Aalsmeer, hoor het graag van u!
laatste twee zegels zijn zeer recente ontdekkingen.

oktober 2014, Klaas F. Keessen




Zie ook op deze Site al andere eerder verschenen artikelen;

Verenigingsblad Postzegelvereniging Aalsmeer

 

  
  Voor meer informatie: